Uzman Tarım Danışmanı Tülin Kalın Aysan, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Türkiye ‘deki yöresel ürünlere verilen coğrafi işaret tescil belgesi adlı köşe yazısını siz değerli okurları için kaleme aldı. 

Coğrafi işaretin kaç türü vardır?

1-MAHREÇ İŞARETİ: Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden EN AZ BİRİ sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise bu durumdaki coğrafi işaretlere “mahreç işaret” adı verilir. Isparta Halısı, Siirt Battaniyesi, Adana Kebabı, Çorum Leblebisi, Mardin Kaburga vb.

 2-MENŞE ADI:  ürünün üretimi, işlenmesine kadar işlemlerin tamamı, sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise “menşei adı” denir. Eskişehir Lületaşı, Erzincan Tulum Peyniri, Ege Pamuğu, Malatya Kayısısı, Elazığ Öküzgözü Üzümü) olmak üzere coğrafi işaretin iki türü vardır.

Coğrafi işaret neye göre verilir?

 Türkiye’deki yöresel ürünlerin geleneksellik ve kalite bakımından değerlendirilmesi sonucunda ayırt edici özelliği ile ön plana çıkan ve bulunduğu bölge ile ün kazanmış doğal ürünler, tarım, maden ve el sanatları ile sanayi vb. ürünlere coğrafi işaret verilir.

Coğrafi işaretlerin diğer mülkiyet haklarından farkları nedir?
•    Coğrafi işaretler tek bir üreticiyi değil, belirli şartlar altında üretim yapan kişilerin tümünü korur.
•    Coğrafi işaret alansal, yöresel, bölgesel, ülkesel genelliğe, bir anlamda anonim lige sahiptir.

Coğrafi İşarete kimler başvurabilir?

  • Üretici grupları.
  • Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.
  • Dernekler, vakıflar ve kooperatifler.
  • Ürünün tek bir üreticisi varsa, bu durumu ispat etmesi şartıyla ilgili üretici.

Coğrafi işaret başvurusu için gerekli evraklar nelerdir?

  • Müracaat dilekçesi
  •  Menşe adı ya da mahreç işareti ile ilgili olan ürünün ismi
  • Ürünün tanımı;
  • Ürününe ait kimyasal, fiziksel, mikrobiyolojik niteliklerini açıklayan teknik belgeler ve bilgiler
  • Yöre ya da bölgenin coğrafyası tanımını yapan belgeler ve bilgiler
  • Denetleme şeklini açıklayan bilgiler
  • Menşe adı ya da mahreç işaretinin uygulama şekli, işaretleme, markalama ya da etiketleme biçimlerini açıklamasında bulunan bilgiler
  • Müracaat ücretinin yatırıldığına dair belge
  •   Coğrafi İşaret hangi ürünlere alınabilir?
  •  İşlenmiş ve işlenmemiş meyve ve sebzeler
  •  Mantarlar.
  • Peynirler
  • Peynirler ve tereyağı dışında kalan süt ürünleri.
  • Tereyağı dâhil katı ve sıvı yağlar.
  • Yemekler ve çorbalar,
  • Alkolsüz içecekler.
  • Çikolata, şekerleme vb.
  • Hamur işleri, tatlılar.
  • Çeşni/lezzet vericiler, soslar ve tuz.
  • İşlenmiş ve işlenmemiş et ürünleri.
  • Bal.
  • Biralar ve diğer alkollü içkiler.
  • Tütün
  • Halılar ve kilimler.
  • Dokumalar.
  • El sanatı ürünleri.
  • Dondurmalar ve yenilebilir buzlar.

Vb. şartları taşıyan ürünler coğrafi işaret alabilirler.

Coğrafi işaretin ülkemize sağladığı kazanımlar?

Kırsal kalkınma hedeflerine katkı sağlar. İstihdamı artırır.

Ülkemize ait ürünlerin markalaşmasını sağlar.

Pazarlama değerini artırır.

Ülkemizin ticaretinin uluslararası dünya ticaretine açılmasını sağlar.

Ülkemizin anonim değerleri olarak uluslararası tanınmışlık ve markalaşmayı sağlar.

Aydın inciri, Malatya kayısısı, Gaziantep baklavası AB den coğrafi işaret tescili almış ürünlerimize örnektir.

Konya’da Tescilli Coğrafi İşaretlere örnek olarak

 -Akşehir Kirazı (Menşe Adı)

-Kadınhanı Tahinli Pidesi (Mahreç İşareti)

-Konya Etli Düğün Pilavı (Mahreç İşareti)

-Konya Etli Ekmek (Mahreç İşareti) belirgin birkaç örnek olarak

Sayılabilir.

Küresel ekonomiyle birlikte otantik değeri ve hikâyesi olan ürünler ön plana çıkmıştır. Ülkemiz de dünya markalarının çıkması için yerel olanı araştırırsak keşfedilmemiş olanları keşfedip dünya piyasasında yer alırız. Ayrıca, günümüzde markalaşma ve coğrafi işaret, pazarlamada öncelik haline geldi. Artık, sadece paket ve ambalaj o ürünü satmıyor. O ürünün hikâyesi ve markası, insanların onu alma isteğini artırıyor. Geçmişte, emek ve işgücünün ön planda olduğu tarım sektöründe, günümüzde bilgi, teknoloji, inovasyon, akıllı sistemler, bilginin önemli olduğu bir cağdayız. Coğrafi işaretli ürünlerin iç ve dış piyasada tanınması ve markalaşması Tescille kazanılan haklara ilişkin izleme ve denetim sistemleri kurulması; coğrafi işaretli ürünlerin ortak üretimi, satışı ve pazarlanması, bunların turizm değerine dönüşmesi gibi öncelikler bakanlık tarafından destek kapsamındadır.

Bu bizim görev aşkımız ülkemiz için kutsal bir cabacımızdır.

Uzman tarım danışmanı: Tülin Kalın Aysan