2010 yılından önce sayısı 80 binlere düşen Anadolu Mandası TAGEM'in başlattığı yerli ırkların desteklenmesi ve Halk Elinde Anadolu Mandasının ıslahı ile günümüz de sayısı 2 katına çıkarılarak 180 bine yaklaşmıştır. Ziraat Yüksek Mühendisi Mehmet Akse “Bu hayvancılık alanında cumhuriyet tarihimizin en büyük çalışmasıdır” dedi

Bakanlık uygulama tebliğine göre 1 Ocak 2019 yılı ve öncesi doğan mandalar artık dişi manda desteği alabilecek.

Hayvancılık Genel Müdürlüğünün yapmış olduğu manda ıslah sisteminde göre dişi mandaların ve malakların 250 TL destek alabileceği ifade eden Aksel ” Dişi mandalar ve malaklar Manda Islah Sitemine kayıt edilirse 200 TL daha destek alacak. Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünün hayvan ıslah projesi var. Bu projeye 1840 kayıtlı manda var. Mandalarımız 800 TL destek alıyor, malaklarımız 200 TL destek alıyor. Bu projeye kayıtlı işletmeler ayrıca 250 TL malak desteği alacak toplamda manda için Bin 100 TL malak için 450 TL destek verilecek.” dedi

“Manda sayısı desteklemelerin geri çekilmesiyle düştü”

1980 yılından sonra hayvan ve hayvansal ürünlerin destekleme kapsamında çıkarılması ile mandacılıkta gerileme yaşandığını belirten Aksel “1965 yılına kadar manda varlığımız yıldan yıla artış gösterdi. Manda sayısı 1968 yılında, bir milyon 257 bin ile Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı. 1980 yılından sonra desteklemelerin geri çekilmesiyle üreticiler hayvanlarının büyük bir kısmı kesime gönderdi.2008 yılına kadar çiftçi destekleme alamadı. Bakanlık bunu 2010 yılından itibaren fark etti ve 8 ilde Anadolu Mandası Islahı başladı. Mandacılığa verilen destek ile manda sayımız artıyor.” diye konuştu

Mandaların ineklere göre daha geç geliştiğini ifade eden Aksel “İnekler 24 aylıkken doğum yapabiliyor mandalar ise 36 aylıkken doğum yapabiliyor. Manda ineğe göre daha geç gelişen bir hayvan. Yetiştirici daha kısa zamanda büyüyen hayvan tercih ediyor. Bu destek ile geç büyüyen Anadolu mandasının üretimi teşvik edilecek. Manda sayısında ciddi artışlar olacak. Manda da yüzde 18 oranında kuru madde oranı var.  İnekte ise bu oran yüzde 12. Manda sütünde ki protein ve yağ oranı inektekinden daha yüksek. 100 gram manda sütü 110 kalori enerji sağlarken inek sütü 70 kalori enerji sağlıyor. Piyasada satılan manda sütünü inek üstünden farkını anlamak için rengini bakabiliriz. İnek sütü sarıya yakındır, manda sütü ise beyazdır.” dedi

35 yaşında bir manda hala süt verebiliyor

TÜİK verilerine göre mandanın ülkenin her bölgesinde yetiştirilebildiğini vurgulayan Aksel “Manda güçlü bir hayvandır. Hastalıklara karşı dayanıklıdır ve merayı çok iyi değerlendirir. Yemden yararlanma oranı çok yüksektir. Mandalar çok uzun süre yaşıyor. Örneğin 35 yaşında bir manda hala süt verebiliyor. Mandanın eksikliklerinden söz etmek gerekirse, süt verimi düşük, laktasyon süresi kısa ve gebelik süresi uzun” dedi