Halep kırsalında Fırat Kalkanı bölgesinde yer alan El Rai’deki yerel meclis, 13 Haziran’da Türkiye’nin bölgedeki çiftçilerden hububat alacağını duyurmuştu. Yerel meclisin tarım dairesi müdürü Muhammed Fevzi Raşid’in Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre Türkiye’nin Tarım Bakanlığı Halepli çiftçilerin ürettiği hububatı yerel meclis aracılığıyla satın alacak.

Yerel meclisin tarım dairesi mahsulleri teslim alacak ve El Rai’deki silolarda depolayacak. Yetkililere göre mahsullerin Türkiye’ye taşınması için şimdilik herhangi bir plan yapılmış değil.

Halep’in kuzey ve kuzeydoğu kırsalları çeşitli hububat türlerinin yetiştiği bölgeler olarak biliniyor. İklim ve toprak en çok buğday ve arpa ekmeye uygun. Daha az olmakla birlikte mercimek, nohut, bakla ve mısır da yetiştiriliyor.

Çiftçinin ürününü satacak pazar yok!

Türkiye’nin alım kararının duyurulması, hububat fiyatlarında artışa neden oldu. Türkiye’nin amacı, başka pazar olanağı olmayan çiftçilere ürünlerini satmasına yardımcı olmak. Çiftçilerin rejim kontrolündeki bölgelere ya da Türkiye destekli Özgür Suriye Ordusu’nun (ÖSO) kontrolü dışındaki bölgelere satış yapma imkânı yok.

Al-Monitor muhabiri 20 Haziran’da El Rai’ye giderek kasabanın doğusunda bulunan siloları gezdi. Kabul merkezinin önünde buğday ve arpa çuvallarıyla yüklü kamyonlar park edilmişti. Sürücüler içeriye girmek ve yüklerini boşaltmak için sıra bekliyorlardı.

Muhammed Fevzi Raşid şu bilgileri verdi: “Meclisin duyurusundan bir hafta sonra, 19 Haziran’da, ürün teslim almaya başladık. Daha birinci gün 30 ton arpa ve buğday geldi. Fiyatlar uygun olduğu için çiftçiler ürünlerini satmaya hevesli. Çiftçilerin ödemeleri, ürünlerin El Rai’deki silolara tesliminden 15 gün sonra yapılıyor.”

Hububat fiyatlar ne kadar oldu?

Fevzi Raşid sözlerini şöyle sürdürdü: “Çiftçilerin yerine getirmesi gereken bazı koşullar belirledik. Çiftçi, yaşadığı bölgenin yerel meclisince tasdik edilmiş menşei belgesine sahip olmalı, satmak istediği hububatın miktarını belgelemeli ve yerel meclis tarafından verilmiş kimlik belgesi göstermeli. Yerel meclis, durum buğdayı fiyatını ton başına 120-135 bin Suriye Lirası (200-225 dolar) olarak belirledi. Ekmeklik buğdayda ise fiyat ton başına 105-125 bin Suriye Lirası (175-200 dolar) olarak belirlendi. Arpada da ton başına 105 bin Suriye Lirası (175 dolar) fiyat kondu.”

Türkiye’nin alım kararından önce bölgedeki çiftçiler, üretim maliyetini karşılamayan düşük fiyatlar nedeniyle çoğu zaman zarara uğruyorlardı. Rejimin geçiş noktalarında vergi almasından dolayı mahsullerini rejimin veya Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kontrolünde olan bölgelere de satamıyorlardı.

Halep kırsalında çiftçilik yapan Abdül Rauf Hüseyin Al-Monitor’a şöyle konuştu: “El Rai yerel meclisi hububat alımını duyurunca fiyatlar yükseldi. Arpanın fiyatı ton başına 80 bin Suriye Lirası (130 dolar) iken, yerel meclisin duyurusundan sonra 105 bin Suriye Lirası’na (175 dolar) çıktı. Bu iyi bir fiyat, üretim maliyetlerini karşılıyor ve kâr bırakıyor.”

Alımlar 2018 yılında başlamış

Türk Hükümeti Suriyeli çiftçilerden alım yapmaya 2018 yılında başlamıştı. Halep kırsalında yaygın olan çeşitli mahsulleri kapsayan bu alımlarla hem ÖSO kontrolündeki bölgelerde çiftçilere destek olmak hem de Türkiye pazarındaki bazı ihtiyaçları karşılamak amaçlandı. Alımlar Türkiye’de bazı fiyatların düşmesine katkıda bulundu. Türkiye’nin Temmuz 2018’de ithalatına başladığı ilk ürünlerden biri patatesti. İlk başta 4 bin ton patates ithal edildi, daha sonra antepfıstığı alındı. Türkiye bu antepfıstıklarını Kasım 2018’de satışa sundu.

Suriye’deki tarım alanları ve buralarda yetişen mahsuller üç ayrı tarafın kontrolünde: Şam yönetimi, doğu Suriye’deki SDG unsurları ve kuzeybatıdaki silahlı muhalifler. Suriye hükümeti buğday fiyatını ton başına 185 bin Suriye Lirası (300 dolar) olarak belirlerken, SDG’nin belirlediği fiyat 160 bin Suriye Lirası (275 dolar).

Haberi buradan görebilirsiniz.